Przed szkołą w Brzeziu

dzwony1.jpeg
Dziś nie „szkoła” a Publiczne Przedszkole w tym miejscu się
mieści. Czasami maluchy wychodzą, bawią się wesoło na placu
zabaw. Wokół siatka. Zresztą nawet specjalnie nie ciągnie je na drogę
gdzie co rusz przejeżdża jakiś samochód.
Kiedyś było jakoś inaczej. Jak się pokazał jakiś automobil to
było „święto”. Pewnie że też było zabronione wybiegać na drogę ale
dzieci lubiły przebywać na drugiej jej stronie na tak zwanym „angrze”
– błoniu „ziemi niczyjej” szczególnie po lekcjach, protestanckie
z katolickimi które chodziły do szkoły katolickiej w Dobrzyniu
Wielkim spędzały czas ze sobą towarzysko na wspólnych zabawach.
Na archiwalnym zdjęciu z początku lat 30-tych ubiegłego wieku taki
moment, „jedne” i „drugie” dzieci podczas „festu”. Od lewej: wśród
stojących – Herbert Scholtz, Manfred Schmer, Franz Warzecha, Paul
Klump, Irmgard Winterstein, Berta Schweizer, Agnes Warzecha,
Adelheid Owcorz, Elisabeth Scholtz, Erna Waletzko, Ludwig Jakubik,
Wali Weichmutt, Herbert Stock, Gustaw Stock; siedzący na ziemi
– Adelheid Sperling, Richard Pampuch, „Jan” Warzecha, Artur
Schweizer. W tle od lewej (szkoła poza kadrem) kapliczka po tej
samej stronie co szkoła, na drugiej stronie drogi Passkownia, stacja
transformatorowa, pomnik poległych w I wojnie światowej, zabudowa
Gröllów i ciek wodny Judenbach (dziś Żydówka).
Dla wioski szkoła miała znaczenie szersze, nie tylko jako
miejsce kulturotwórcze – edukacja, wychowanie ale też jako
przedstawicielstwo państwowe, na miejscu, gdzie się zbiegały
wspólne dla jej mieszkańców aspekty oficjalnej sfery codziennej
egzystencji. Przed szkołą, jako właśnie taką instytucją a jednocześnie
między nią a pomnikiem poległych po drugiej stronie drogi
gromadzili się Brzezianie by świętować „państwowo” jak i
wspólnotowo, tradycyjnie, odświętnie np. z okazji dożynek (Erntfest).
Na archiwalnym zdjęciu taka właśnie sytuacja w latach 30-tych
ubiegłego wieku (młodsze od poprzedniego kilka ładnych lat), przy
koronie dziewczyny w „trachten” (na ludowo) chłopcy podobnie,
także na koniach, za nimi szkoła. Wśród nich rozpoznani: Gertrud
Walczok, Marta Wuttke, Hedwig Klump, „Wali” Weichmutt, Berta
Schweizer, Erna Schweizer, Elfride Winterstein, Max Scholtz, Alferd
Gawlik i Paul Klump.
dzwony2.jpeg
Na współczesnym zdjęciu to samo miejsce w podobnym
ujęciau. W pierwszym przypadku w kadrze widoczny jest „kawał”
szkoły a na „angrze” stoją samochody, w drugim przypatku ten sam
obraz co na drugim archiwalnym zdjęciu ale bez
dożynkowego „festu”.

J. Moczko -świerklanin